Antisosyal Kişik Bozukluğu

  • Temel Özellikleri:

    Çocuklukta ya da ergenlik döneminin ilk yıllarında  başlayan ve erişkinlik dönemine doğru süregiden, başkalarının haklarını saymama ve başkalarının haklarına saldırma ile giden yaygın bir örüntünün olmasıdır.

    Bu örüntü psikopatlık, sosyopatlık ya da disosyal kişilik bozukluğu olarak da adlandırılır. Hilekarlık ve manipülasyon anti-sosyal kişilik bozukluğunun başlıca özellikleri olduğu için sistemli profesyonel bir değerlendirmeyi gerektirir.

    Bu tanının konulabilmesi için kişi en az 18 yaşında olmalı ve 15 yaşından önce davranım bozukluğunun bazı semptomlarını gösterdiğine ilişkin bir öykü alınmış olmalıdır.

    Davranım bozukluğu, başkalarının temel haklarına saldırıldığı ya da yaşa uygun toplumsal geleneklerin ve kulların bozulduğu yineleyici ve sürekli bir davranış örüntüsünü kapsar. Davranım bozukluğuna özgü davranışlar 4 kategoride ele alınır:

    1. İnkara ya da hayvanlara karşı saldırganlık,
    2. mala zarar verme,
    3. sahtekarlık ya da hırsızlık
    4. kuralları ciddi bir biçimde bozmak.

    Antisosyal davranış örüntüsü erişkinliğe doğru uzanır. Antisosyal kişilik bozukluğu olan kişiler yasalara uygun toplumsal davranış biçimine ayak uyduramazlar. Bu kişiler, sık sık, mala zarar verme, başkalarını taciz etme, hırsızlık yapma yada yasa dışı işlerin peşinde koşma gibi tutuklanmalarına zemin hazırlayan eylemlerde bulunabilirler. Böyle bir bozukluğu olan kişiler başkalarının isteklerini, haklarını ya da duygularını görmezlikten gelirler. Sıklıkla düzenbazlık yaparlar ve kişisel bir çıkar sağlamak ya da sırf zevk almak için kendi çıkarlarına yönelik kontrolcü davranabilirler. Sık sık yalan söylerler, takma isimler kullanırlar, başkalarını dolandırırlar.

    İleriye dönük tasarılar yapmamaları ile belirli bir dürtüsellik örneği sergileyebilirler. Kendilerini kışkırtan anlık durumlara göre, ön görüde bulunmadan ve kendileri ya da başkaları için doğabilecek sonuçlarını düşünmeden karar verirler; bu da işlerini, oturdukları yada ilişkilerini birden değiştirmelerine yol açabilir.

    Anti-sosyal kişilik bozukluğu olan kişiler hızlıca tepki verip, agresif olma eğilimi gösterirler ve sık sık kavga dövüş ederler ya da fiziksel saldırıda bulunmaya kalkışırlar. Kişinin kendisini ya da bir başkasını savunması için başvurmak zorunda kaldığı saldırgan eylemler bu çerçevede değerlendirilmez.

    Bu kişiler kendilerinin ya da başkalarının güvenliği konusunda umursamazlık gösterirler. Kişinin araba kullanma davranışında bu anlaşılabilir. Zararlı sonuçlar doğurabilecek cinsel davranışları ya da madde kullanımları olabilir. İhmal ederek ya da gerekli bakımı vermeyerek çocuklarını tehlikeye atarlar.

    Antisosyal kişilik bozukluğu olan kişiler sürekli bir biçimde, ileri derecede sorumsuz olma eğilimi gösterirler. İşleriyle ilgili sorumsuzlukları, uygun iş olanakları olmasına karşın oldukça uzun sürelerle işsiz kalmaları ya da başka bir iş bulmak için gerçekçi bir tasarıları olmadan birçok işi bırakmalarıyla kendisini gösterebilir.

    Parasal sorumsuzlukları, borçlarına sadık olmamaları, çocuklarına destek vermemeleri ya da kendilerine bağımlı diğer kişileri düzenli olarak desteklememeleri gibi davranışlarıyla kendisini gösterebilir. Antisosyal kişilik bozukluğu olan kişiler eylemlerinin sonuçlarından ötürü çok az vicdan azabı çekerler. Birilerini zedelemiş, birilerine kötü davranmış ya da birilerinin bir şeylerini çalmış olmalarına karşı kayıtsız kalabilirler ya da yaptıklarını yüzeysel bir biçimde akla uydururlar. Bu kişiler kurbanlarını aptal, çaresiz ya da böyle bir kadere kendileri razı olan insanlar olmakla suçlayabilirler; eylemlerinin zararlı sonuçlarını küçümseyebilirler ya da tam bir kayıtsızlık içinde kalabilirler. Genellikle davranışlarını telafi etmezler ya da düzeltmezler. Herkesin “bir numaraya yardımcı olmak” için ortalıkta olduğuna ve itilip kakılmamak için bir hiç uğruna bir yerde durmak zorunda olduğuna inanabilirler.

    Antisosyal Kişilik Bozukluğu İçin Genel ölçütler:

    1. Aşağıdakilerden üçünün ya da daha fazlasının olmasıyla belirli, 15 yaşından beri süregelen, başkalarının haklarını saymama ve başkalarının haklarına saldırma örüntüsü:
    2. Tutuklanması için zemin hazırlayan eylemlerde tekrar tekrar bulunmakla belirli yasalara uygun toplumsal davranış biçimine ayak uyduramama
    3. Sürekli yalan söyleme, takma isimler kullanma yada kişisel çıkarı, zevki için başkalarını atlatma ile belirli dürüst olmayan tutum.
    4. Dürtüsellik ya da gelecek için tasarılar yapmama.
    5. Yineleyen kavga-dövüşler ya da saldırılarla belirli olmak üzere sinirlilik ve saldırganlık
    6. Kendisinin ya da başkalarının güvenliği konusunda umursamazlık
    7. Bir işte süreklilik sağlayamama ya da mali yükümlülüklerini tekrar tekrar yerine getirememe ile belirli olmak üzere sürekli bir sorumsuzluk
    8. Başkasına zarar vermiş, kötü davranmış ya da başkasından bir şey çalmış olmasına karşın ilgisiz olma ya da yaptıklarına kendince mantıklı açıklamalar getirme ile belirli olmak üzere vicdan azabı çekmeme.

     

    1. Kişi en az 18 yaşındadır.
    2. 15 yaşından önce başlayan davranım bozukluğunun kanıtları vardır.
    3. Antisosyal davranış sadece şizofreni ya da bir manik epizodun gidişi sırasında ortaya çıkmamaktadır.
TOP