Paranoid Kişilik Bozukluğu

Temel Özellikleri:

  • Başlıca özelliği başkalarının davranışlarının kötü niyetli yorumlanmasıdır. Sıklıkla bir güvensizlik yaşanır ve kuşkuculuk gösterilir.
  • Genç-erişkinlik döneminde başlar ve ortaya çıkış faktörleri değişkendir.
  • Bu probleme sahip bireyler, olumsuz beklentilerini doğrulamak için ispatlayacak bir delil bulamamasına rağmen, diğerlerinin onu sömüreceğini, ona zarar vereceğini ya da onu kandıracaklarını, aldatacaklarını düşünürler.
  • Zaman zaman çok az kanıt bulmalarına ya da hiç kanıt olmamasına rağmen başkalarının kendilerine karşı kötü niyetli düşüncelerinin bulunduğundan ve hiç bir sebep yok iken herhangi bir zamanda kendilerine diğerlerinin aniden saldırabileceklerinden şüphe duyarlar.
  • Genel olarak hiçbir nesnel kanıtları yokken bile, başkasının ya da başkalarının kendilerini derinden ve iyileşmesi güç bir şekilde yaraladığı hissine sahip olabilirler.
  • İş ortamındaki arkadaşlarının ya da dostlarının sadakati ya da güvenilirliği hakkında yerinde olmayan şüpheleri vardır, bu kişilerin düşmanca niyetlerinin olup olmadığı konusunda özenle dururlar. Güvenilirlikten ya da sadakat göstermeden bir sapma olmasa bile bunun olduğu algısı bu varsayımlarını destekler.
  • Güvenemedikleri ya da inanamadıklarından dolayı arkadaşları ya da dostlarının sadakat göstermesi karşısında şaşkınlığa düşerler.
  • Zor durumlarda kalırlarsa arkadaşlarının ya da daha samimi oldukları dostlarının bile kendilerine zarar vereceği ya da kendilerini görmezlikten geleceği beklentisi içinde olurlar.
  • Başkalarına güvenebilmek ya da başkalarıyla yakın olabilmek zor gelir. Çünkü paylaştıkları bilgilerin kendilerine karşı kullanılacağından korku duyarlar.
  • Kişisel soruları yanıtlamayı reddedebilirler, “kimseyi ilgilendirmez” diye yanıt verebilirler. Bunu durumlara göre değerlendirmek lazım.
  • Sıradan sözlerde ya da olaylarda aşağılama ya da gözdağı verme biçiminde gizli anlamların olduğu fikrine kapılabilirler. Söz gelimi böyle bir bozukluğu olan kişi, bir satış personelinin bir hatasını onu kandırmak için isteyerek yaptığı şeklinde yanlış yorumlar ya da kendisiyle aynı iş yerinde çalışan bir arkadaşının muhabbet olsun diye rastgele takılmasını kişiliğine bir saldırı olarak görebilir.
  • İltifatlar çoğu zaman yanlış yorumlanır. Yardım etme önerisini, kendi başlarına yeterinde iyi yapamadıklarına ilişkin bir eleştiri olarak görebilirler.
  • Bu kişilerde kin duygusu sıklıkla bulunur ve bağışlamak zordur.
  • Az bile olsa önemsenmemeleri büyük düşmanlık duyguları oluşturur ve düşmanca duyguları uzun süre devam eder.
  • Başkalarının kötü amaçlarına karşı sürekli dikkatlerini verdikleri için , karakter ya da itibarlarına saldırıldığı ya da bir biçimde küçümsendikleri duygusuna kapılırlar.
  • Olaylara karşı tepki vermede hızlı davranırlar ve algıladıkları aşağılamalara öfkeyle karşılık verirler.
  • Bu kişiler normalden çok daha fazla kıskançlık gösterebilirler; çoğu zaman, yeterli bir temele dayanmaksızın karısının/kocasının ya da partnerinin sadakatsiz olduğundan şüphelenirler.
  • Kıskançlık düşüncelerini destekleyen önemsiz çevresel “kanıtlar” toplayabilirler.
  • İhanete uğramamak için yakın ilişkilerindeki bütün denetimi ellerinde tutmak isterler ve karısının/kocasının ya da partnerinin nerelerde olduğunu, ne yaptığını, niyetinin ne olduğunu ve sadakatini sürekli sorgularlar, sık sık arayıp kontrol edebilirler.

Paranoid Kişilik Bozukluğu İçin Tanı Ölçütleri

Aşağıdakilerden dördünün ya da daha fazlasının olmasıyla belirli genç erişkinlik döneminde başlayan ve değişik koşullar altında ortaya çıkan, başkalarının davranışlarını kötü olarak yorumlayıp sürekli bir şüphecilik ve kuşkuculuk gösterme:

  1. Yeterli bir temele dayanmaksızın başkalarının kendisini sömürdüğünden, aldatıldığından ya da kendisine zarar verdiğinden kuşkulanırlar.
  2. Dostlarının ya da iş arkadaşlarının kedisine olan bağlılığı ya da güvenilirliğine bağlı yersiz kuşkuları vardır.
  3. Söylediklerinin kendisine karşı kötü niyetle kullanılacağından yersiz yere korktuğundan ötürü başkalarına sır vermek istemez.
  4. Sıradan sözlerden ya da olaylardan aşağılandığı ya da gözdağı verildiği biçiminde anlamlar çıkartır.
  5. Sürekli kin besler, yani onur kırıcı davranışları, haksızlıkları ya da görmezden gelinmesini bağışlamaz.
  6. Başkalarınca anlaşılır olmayan bir biçimde, karakterine ya da itibarına saldırıldığı yargısına varır ve öfkeyle yad a karşı saldırıyla birden tepki gösterir.
  7. Haksız yere/kocasının ya da partnerinin sadakatsizliği ile ilgili kuşkulara sık sık kapılır.
  8. Sadece şizofreninin, psikotik özellikler gösteren bir duygu-durum bozukluğunun ya da başka bir psikotik bozukluğun gidişi sırasında ortaya çıkmamaktadır ve genel tıbbi bir durumun doğrudan fizyolojik etkilerine bağlı değildir.
TOP